{"id":7355,"date":"2015-02-02T08:01:27","date_gmt":"2015-02-02T08:01:27","guid":{"rendered":"http:\/\/zemljanarhitektura.com\/?p=7355"},"modified":"2016-01-28T19:29:29","modified_gmt":"2016-01-28T19:29:29","slug":"lepo-pancevo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/?p=7355","title":{"rendered":"lepo Pan\u010devo"},"content":{"rendered":"

iz arhive – 16.avgust 2013.<\/strong>\"67<\/a>u 2013. Bojan je bio taj koji je pokretao i inicirao putovanja. tako smo, jedne subote, samo ustali i krenuli za Pan\u010devo i dalje za Belu Crkvu…<\/p>\n

na putu do tamo, pro\u0161li smo kroz Orlovat, jedno od najstarijih naselja u Banatu… <\/b>\"02<\/a>najzanimljivije zdanje u selu je crkva gra\u0111ena u srpsko-vizantijskom stilu 1924-25.godine, na mestu stare crkve iz 1770. jedna je od najlep\u0161ih na ovom prostoru, projekat je Dragi\u0161e Bra\u0161ovana, a 20 ikona na ikonostasu je delo Uro\u0161a Predi\u0107a.<\/span>\"04<\/a>ina\u010de, Orlovat je i rodno mesto Uro\u0161a Predi\u0107a. danas se, na mestu njegove stare ku\u0107e, gradi jo\u0161 starija (ali, od betona!), a jedino \u0161to je od starog imanja ostalo je dud star vek ipo.\"06<\/a>slede\u0107a stanica je selo Toma\u0161evac – svratili smo da vidimo kako izgleda, nakon radova, crkva Sv.Nikole, koje je nadzirao Zrenjaninski zavod…\"09<\/a>a imala sam priliku da vidim i skulpture posve\u0107ene banatskim \u0161orama, tradicionalnoj igri koja se ovde i dalje odr\u017eava :)\"10<\/a>kona\u010dno, sti\u017eemo u\u00a0Pan\u010devo! grad na obalama Tami\u0161a i Dunava, \u010detvrti je po veli\u010dini u Vojvodini. njegov naziv je staroslovenskog porekla, od re\u010di pa(n)\u010dina, \u0161to je zna\u010dilo staja\u0107u vodu. ovaj je grad \u010desto menjao svoje gospodare, te su tu bili Rimljani, Kelti, Huni, Avari, Sloveni, Ma\u0111ari, Tatari, Turci, Nemci…1153. arapski geograf i putopisac El Idrizi spominje naselje Bansif.\u00a0\"26<\/a><\/span>austrijski grof Mersi 1716. osloba\u0111a Pan\u010devo od Turaka, te se formira Tami\u0161ki banat sa Temi\u0161varom kao sedi\u0161tem, a nema\u010dkim kao zvani\u010dnim jezikom. u Pan\u010devo prvo dolaze Srbi iz okoline Temi\u0161vara 1720. i grade drvene ku\u0107e severno od tvr\u0111ave (gornja varo\u0161), a potom i Nemci koji grade ku\u0107e od pletera sa tr\u0161\u010danim krovovima ju\u017eno od tvr\u0111ave (donja varo\u0161.)\"11period mira i prosperiteta (otvaranje solare, pivare…), remeti prvo orkan, potom epidemija, veliki po\u017ear, kao i rat izme\u0111u Turske i Austrije.\"31urbanisti\u010dki procvat do\u017eivljava po\u010detkom 19.veka, kad se poplo\u010davaju ulice i trgovi, podi\u017eu javne i vojne gra\u0111evine, javna rasveta i ozelenjavaju gradske povr\u0161ine, a ja\u010daju i trgovina i zanatstvo. krajem 19.veka, razvojem \u017eeleznice, razvija se trgovina i industrija.\"13<\/a>prvi objekat u gradu na koji nailazimo je\u00a0crkva Sv.Preobra\u017eenja.\u00a0izgra\u0111ena 1873-78, prema projektu arhitekte Svetozara Iva\u010dkovi\u0107a u neovizantijskom stilu, predstavlja jednobrodnu gra\u0111evinu s kupolom i<\/span>\u00a0<\/span>izdvojenim\u00a0<\/span>visokim zvonikom.<\/span>\"15<\/a>ikonostas je<\/span>\u00a0<\/span>1911.<\/span>\u00a0<\/span>oslikao Uro\u0161 Predi\u0107 u duhu akademskog realizma.<\/span>\u00a0<\/span>\"19<\/a>produ\u017eavamo dalje, do\u00a0keja, parkiramo kola i kre\u0107emo u obilazak…\"20<\/a>industrijsko nasle\u0111e Pan\u010deva, jedno od najve\u0107ih u Srbiji, obuhvata grupu objekata na levoj obali Tami\u0161a: Provijant magacin, staru \u017eelezni\u010dku stanicu, pivaru, vodotoranj, Crveni magacin, Kontumac, Svilaru i Svetionike.\u00a0<\/span>prolazimo pored \u017eelezni\u010dke stanice “Tami\u0161” s kraja 19.veka, tipski objekat jasne namene.\"22<\/a>nedaleko odatle nalazi se\u00a0gimnazija “Uro\u0161 Predi\u0107”, izgra\u0111ena 1887-8 kao klasicisti\u010dka zgrada sa tri isturena bloka. u prvoj i jedinoj pan\u010deva\u010dkoj gimnaziji u\u010dili su Uro\u0161 Predi\u0107 i Mihajlo Pupin, a kao profesor radio je i Milo\u0161 Crnjanski. \u00a0<\/span>\"24<\/a>pro\u0161li smo pored pan\u010deva\u010dkog\u00a0korza,\"25nekih zanimljivih ulaza i detalja,\"33<\/a>u\u00a0starom gradskom jezgru.\"27<\/a>kaldrmisanim ulicama…\u00a0\"81pored raznih crkvica,\"28<\/a>do samog centra grada.\u00a0<\/a>\"51pro\u0111osmo\u00a0i pored\u00a0elektro \u0161kole Nikola Tesla, koja je podignuta 1905. godine za Ma\u0111arsku kraljevsku dr\u017eavnu \u017eensku gra\u0111ansku \u0161kolu, koja je postojala do kraja I svetskog rata. izme\u0111u dva rata i posle zgrada je slu\u017eila u prosvetne svrhe i u njoj se nalazilo vi\u0161e obrazovnih institucija.\"37<\/a>sasvim slu\u010dajno (mada, ne verujem u slu\u010dajnosti, pogotovo ako je ona u stilu secesije ;), pro\u0161li smo pored biv\u0161eg bioskopa\u00a0“Zvezda”. Fridrih Hauber<\/span>\u00a0je podigao 1913.namenski, za bioskop “Apollo”, koji je radio narednih 70 godina. originalni enterijer nije sa\u010duvan, jer je po\u010detkom 90-ih pretvoren u no\u0107ni klub. kakva \u0161teta…\"38<\/a>potom, prolazimo i pored\u00a0dve lepe svetlo plave kapije,\"39<\/a>pre nego \u0161to do\u0111emo do narodne – Vajfertove pivare, spomenika kulture od velikog zna\u010daja. skup objekata nastalih u periodu od 1722. do po\u010detka 20.veka; najstariji industrijski objekat na teritoriji Vojvodine je uli\u010dna zgrada s centralnim delom u obliku visokog tornja, odnosno dimnjaka. tuga jedna…\"42<\/a>zgrada Sun\u010dani sat je gra\u0111ena\u00a01792. za sedi\u0161te Banatske vojne granice kao jednospratni ugaoni objekat na “lakat” sa elementima bidermajerskog klasicizma. na ju\u017enoj fasadi je sun\u010dani sat, a u ulazu u zgradu na tavanici je medaljon sa portretom Mihaljevi\u0107a, ra\u0111en po originalu Konstantina Danila.<\/span>\"47<\/a>pu\u010dka banka osnovana je 1868.od strane pan\u010deva\u010dkih Nemaca kao zadruga, a prema planovima Kalmana i Ulmana iz Budimpe\u0161te 1901-3. podignuta je zgrada banke.\"48<\/a>jedan od definitivno najlep\u0161ih detalja grada je mozaik na ovoj zgradi!\u00a0\"50a<\/a>nedaleko, odu\u0161evljavaju nas i ovi divni detalji balkona…\"53<\/a>zgrada magistrata iz 1838, u klasicisti\u010dkom stilu, po planu majora Hajmana. od 1964, imala je druge funkcije: dr\u017eavni arhiv, narodna biblioteka i narodni muzej, \u0161to mu je i dana\u0161nja namena.\u00a0\"56<\/a>a\u00a0izme\u0111u ostalog, i u funkciji odmaranja golubova :)\"57<\/a>pan\u010deva\u010dka sinagoga sagra\u0111ena je 1907-09. po projektu budimpe\u0161tanskog arhitekte Karolja Fenjve\u0161a,a izvo\u0111a\u010d je bio Ferdinad \u0160ec. zdanje je bilo me\u0161avina nekoliko arhitektonskih stilova, ali sa dominantnim pe\u010datom secesije. \"60<\/a>o\u0161te\u0107enja tokom rata nisu bila velika, ali 1956.vlasnici placa sa hramom postaju privatna lica koja ru\u0161e sinagogu i grade stambene objekte, te od sinagoge ostaje samo jedno pomo\u0107no krilo. prepu\u0161tena nebrizi ve\u0107 decenijama, 2008. je pre\u017eivela i po\u017ear i u u\u017easnom je stanju :(<\/span>\"61<\/a>napravili smo predah i\u00a0divno\u00a0popodne proveli smo sa mojom tetkom Violetom i njenom decom, da bi nas moj brat \u017deljko, pred sam odlazak, poveo da vidimo svetionike, nekim samo njemu znanim putevima! i beskrajno sam mu zahvalna na tome ;)<\/span>\"62iz kola sam ugledala ovaj divni magacin, za koga tek kasnije saznajemo da mu je ime “crveni magacin”!\u00a0spomenik kulture pod za\u0161titom dr\u017eave, zbog\u00a0<\/span>elemenata industrijske i vojne arhitekture i kao jedan od najstarijih objekata u gradu, svedo\u010di o delatnosti vojnog erara u njemu.\"65<\/a>jo\u0161 vi\u0161e nas odu\u0161evljava kompleks stare svilare, po kome je grad nekad bio poznat. ka\u017eu da je proizvodnja po\u010dela jo\u0161 1733, a novi uspon do\u017eivela 1890-ih. na\u017ealost, 60-ih je po\u010dela se\u010da dudova, pa se polako izgubila i tradicija gajenja svile nakon 240 godina duge tradicije…\"67negde smo parkirali kola, a potom se probijali do svetionika… bila sam van sebe od sre\u0107e kad sam ih videla! ina\u010de sam veliki ljubitelj istih, a ove odavno \u017eelim da vidim! podignuti su 1909. na u\u0161\u0107u Tami\u0161a u Dunav i spomenici su kulture od velikog zna\u010daja, a \u010dini mi se da sam negde \u010dula podatak da su jedini sa\u010duvani svetionici u paru u Evropi…\"72<\/a>u povratku, prolazimo pored crkve Sv.Ane,\u00a0\"76<\/a>a potom i pored Uspenske crkve, \u010diji ikonostas je oslikao Konstantin Danil, najpoznatiji vojvo\u0111anski slikar 19.veka.\u00a0\"77<\/a>kao i pored ove predivne secesije, koja nas je poslednja pozdravila na izlazu iz grada!\u00a0\"82<\/a>po prvi put prolazim pored i kroz najju\u017eniji deo Deliblatske pe\u0161\u010dare,\u00a0\"86a pre zalaska sunca uspeli smo da vidimo ovaj zanimljivi objekat u Vra\u010devom Gaju, koga znam iz knjiga. ina\u010de, prema predanju, u selu je postojao gaj \u010diji je vlasnik bio vra\u010d.\u00a0kako je dobro vra\u010dao, po njemu je \u010ditavo naselje postalo poznato! \"85<\/a>za kraj, fasada jedne lude ku\u0107ice na putu do Bele Crkve! prona\u0111ite lepe secesijske ;)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

iz arhive – 16.avgust 2013.u 2013. Bojan je bio taj koji je pokretao i inicirao putovanja. tako smo, jedne subote, samo ustali i krenuli za Pan\u010devo i dalje za Belu Crkvu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"footnotes":""},"categories":[1041,128],"tags":[269,270,271],"class_list":["post-7355","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-putovanja","tag-orlovat","tag-pancevo","tag-secesija-u-pancevu"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7355"}],"version-history":[{"count":106,"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7543,"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7355\/revisions\/7543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zemljanarhitektura.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}